KIỂM SOÁT HUYẾT ÁP SAU ĐỘT QUỴ, GIẢM NGUY CƠ TÁI PHÁT

Kiểm soát huyết áp sau đột quỵ là việc theo dõi chỉ số đều đặn, dùng thuốc đúng chỉ định và điều chỉnh lối sống để giảm nguy cơ đột quỵ tái phát. Với đa số người bệnh đã qua giai đoạn cấp, bác sĩ thường đặt mục tiêu huyết áp dài hạn theo tình trạng cụ thể của từng người, thay vì chỉ dựa vào một con số chung. Vì vậy, kiểm soát huyết áp sau đột quỵ nên được hiểu là một kế hoạch theo dõi lâu dài, không phải phản ứng nhất thời khi chỉ số tăng.

Vì sao kiểm soát huyết áp sau đột quỵ quan trọng?

Khi huyết áp thường xuyên cao, thành mạch chịu áp lực lớn, dễ tổn thương, thúc đẩy xơ vữa động mạch và tăng nguy cơ hình thành cục máu đông.

Với người đã từng bị đột quỵ, hệ mạch máu não thường đã có tổn thương hoặc nền bệnh mạch máu. Vì vậy, huyết áp tăng kéo dài có thể làm nguy cơ tắc mạch não, xuất huyết não hoặc biến cố tim mạch cao hơn.

Tăng huyết áp là khi áp lực trong mạch máu ở mức 140/90 mmHg hoặc cao hơn. Tuy nhiên, với người sau đột quỵ, bác sĩ có thể đặt mục tiêu chặt chẽ hơn nếu người bệnh dung nạp được và không có chống chỉ định.

Nói cách khác, kiểm soát huyết áp sau đột quỵ không chỉ là làm cho chỉ số đẹp trong một lần đo. Điều quan trọng hơn là giữ xu hướng ổn định, hạn chế dao động bất thường và xử lý sớm khi chỉ số đi lệch khỏi kế hoạch điều trị.

Mục tiêu huyết áp sau đột quỵ nên hiểu thế nào?

Với người từng bị đột quỵ thiếu máu não hoặc TIA, Mục tiêu huyết áp phòng khám dưới 130/80 mmHg cho đa số bệnh nhân trong phòng ngừa thứ phát.

Vì vậy, khi kiểm soát huyết áp sau đột quỵ, người bệnh không nên tự lấy mốc này để tự điều chỉnh thuốc. Mục tiêu thực tế còn phụ thuộc vào loại đột quỵ, tuổi, bệnh thận, bệnh tim, đái tháo đường, nguy cơ tụt huyết áp, thuốc đang dùng và tình trạng phục hồi.

Trong giai đoạn cấp hoặc ngay sau xuất viện, bác sĩ có thể đặt mục tiêu khác so với giai đoạn ổn định. Có người cần hạ huyết áp từ từ để tránh chóng mặt, té ngã hoặc giảm tưới máu não.

Do đó, khi tái khám, người bệnh và người nhà nên hỏi rõ ba điểm: huyết áp mục tiêu tại nhà là bao nhiêu, đo vào thời điểm nào trong ngày và ngưỡng nào cần gọi bác sĩ. Câu trả lời này có giá trị hơn việc so sánh máy đo của mình với người khác.

Cách đo huyết áp tại nhà

Đo đúng là nền tảng của kiểm soát huyết áp sau đột quỵ tại nhà. Đo sai có thể làm người bệnh lo lắng không cần thiết hoặc khiến bác sĩ đánh giá thiếu chính xác. Theo American Heart Association, người đo nên dùng máy đo huyết áp bắp tay tự động đã được kiểm chứng, đo nhiều lần và ghi lại kết quả.

1. Chuẩn bị trước khi đo: nghỉ yên ít nhất 5 phút, tránh cà phê, thuốc lá, vận động mạnh hoặc tắm nước nóng ngay trước khi đo.
2. Ngồi đúng tư thế: ngồi trên ghế có tựa lưng, hai chân đặt trên sàn, không bắt chéo chân. Tay đặt trên bàn, vòng bít ngang mức tim.
3. Đeo vòng bít đúng cỡ: vòng bít quá nhỏ hoặc quá rộng đều có thể làm sai số. Vòng bít nên ôm vừa bắp tay.
4. Đo 2 lần: mỗi lần đo nên lấy 2 kết quả cách nhau khoảng 1 phút. Nếu hai kết quả chênh nhiều, nghỉ thêm vài phút rồi đo lại.
5. Đo cùng thời điểm: nhiều người được khuyên đo buổi sáng trước thuốc và buổi tối, nhưng lịch đo cụ thể cần theo hướng dẫn bác sĩ.

Nếu bạn chưa chắc mình đang đo đúng, có thể xem thêm hướng dẫn đo huyết áp tại nhà chuẩn y khoa và cách đọc chỉ số huyết áp để tránh nhầm giữa huyết áp tâm thu, tâm trương và nhịp tim.

Ghi nhật ký huyết áp và biết khi nào cần báo bác sĩ

Một lần đo cao chưa chắc đã nói lên toàn bộ tình trạng. Điều bác sĩ cần là xu hướng trong nhiều ngày: buổi sáng có thường cao không, sau thuốc có tụt quá thấp không, chỉ số cao có kèm triệu chứng không.

Nhật ký huyết áp nên ghi ngày giờ đo, huyết áp tâm thu, huyết áp tâm trương, nhịp tim, thuốc đã dùng và triệu chứng nếu có. Có thể ghi thêm bối cảnh như mất ngủ, ăn mặn, quên thuốc hoặc vừa vận động.

Nếu người bệnh sau đột quỵ có rung nhĩ, bệnh tim, đái tháo đường hoặc bệnh thận, nhật ký huyết áp càng có giá trị trong kiểm soát huyết áp sau đột quỵ. Nó giúp bác sĩ kết nối chỉ số huyết áp với đường huyết, cholesterol, nhịp tim và thuốc đang dùng.

Lối sống giúp kiểm soát huyết áp sau đột quỵ và dự phòng tái phát

Thuốc là nền tảng quan trọng, nhưng lối sống quyết định rất nhiều đến hiệu quả kiểm soát huyết áp sau đột quỵ. Người bệnh nên hỏi bác sĩ trước khi tăng vận động, nhất là khi còn yếu nửa người, rối loạn thăng bằng hoặc có bệnh tim.

Ăn giảm muối và ưu tiên thực phẩm tốt cho huyết áp.

Chế độ ăn theo hướng DASH thường tập trung vào rau, trái cây phù hợp, ngũ cốc nguyên hạt, đạm nạc, các loại hạt và giảm thực phẩm nhiều muối. Bạn có thể tham khảo thêm bài chế độ ăn DASH cho người cao huyết áp để xây dựng bữa ăn dễ áp dụng hơn.

Vận động theo khả năng phục hồi.

Đi bộ chậm, bài tập thăng bằng, tập phục hồi vận động hoặc đạp xe nhẹ có thể hữu ích nếu được bác sĩ cho phép. Mục tiêu không phải là tập nặng, mà là duy trì đều đặn và an toàn.

Không hút thuốc và hạn chế rượu bia.

Thuốc lá làm tổn thương mạch máu, còn rượu bia có thể làm huyết áp dao động và ảnh hưởng đến thuốc. Nếu người bệnh khó bỏ thuốc lá, hãy nói thẳng với bác sĩ để được hỗ trợ bằng kế hoạch cụ thể.

Ngủ đủ và xử lý ngưng thở khi ngủ nếu có.

Ngáy to, ngưng thở khi ngủ, buồn ngủ ban ngày hoặc đau đầu buổi sáng có thể liên quan đến huyết áp khó kiểm soát. Đây là nhóm dấu hiệu nên được trao đổi trong lần tái khám.

Theo dõi bệnh nền đi kèm.

Đường huyết, mỡ máu, cân nặng, nhịp tim và chức năng thận đều có thể ảnh hưởng đến nguy cơ tái phát. Bạn có thể tham khảo bài cao huyết áp: cẩm nang toàn diện để hiểu thêm về bệnh.

YSalus hỗ trợ kiểm soát huyết áp sau đột quỵ tại nhà như thế nào?

Sau đột quỵ, người bệnh cần một hệ thống theo dõi đơn giản: đo đúng, lưu chỉ số, nhận ra bất thường và có dữ liệu để trao đổi với bác sĩ. Vì vậy, thiết bị đo tại nhà và ứng dụng theo dõi nên dễ dùng, rõ số và phù hợp với người lớn tuổi.

Với người đang cần thiết bị đo huyết áp bắp tay, bạn có thể tham khảo máy đo huyết áp FORA Diamond Cuff BP P80. Nếu gia đình muốn quản lý nhiều chỉ số sức khỏe tại nhà, hãy xem thêm ứng dụng theo dõi sức khỏe chủ động.

Nếu người bệnh hồi hộp, nhịp tim không đều hoặc bác sĩ nghi ngờ rối loạn nhịp, theo dõi điện tim tại nhà chỉ nên cân nhắc theo chỉ định. Mục tiêu chính vẫn là ổn định huyết áp và dùng thuốc đúng kế hoạch.

Video: Hướng dẫn sử dụng Máy đo huyết áp FORA Diamond Cuff BP (FORA P80)