Triệu chứng bệnh gout cấp thường xuất hiện rất nhanh, điển hình là một khớp đau dữ dội, sưng, nóng, đỏ và nhạy đến mức chạm nhẹ cũng khó chịu. Cơn đau thường bắt đầu ở ngón chân cái hoặc các khớp chi dưới, nhưng cũng có thể xuất hiện ở cổ chân, đầu gối, cổ tay, bàn tay hoặc khuỷu tay.
Điểm dễ gây nhầm lẫn là cơn gout có thể giảm sau vài ngày đến khoảng một, hai tuần. Khi hết đau, nhiều người nghĩ bệnh đã khỏi. Thực tế, các đợt gout vẫn có thể tái phát nếu tinh thể urat còn tồn tại và nồng độ urat chưa được kiểm soát.
Lưu ý: Đau, sưng, nóng đỏ khớp không chỉ gặp trong gout. Viêm khớp nhiễm khuẩn và một số bệnh lý viêm khớp khác có thể có biểu hiện tương tự. Nếu đây là cơn đầu tiên, khớp sưng nóng đỏ dữ dội hoặc kèm sốt, người bệnh nên được đánh giá y tế sớm.
Gout là một dạng viêm khớp do tinh thể urat lắng đọng trong và quanh khớp. Khi urat trong cơ thể duy trì ở mức cao trong thời gian đủ lâu, các tinh thể có thể hình thành. Phản ứng của hệ miễn dịch với những tinh thể này gây viêm, đau và tạo nên cơn gout cấp.
Theo Viện Quốc gia về Viêm khớp, Cơ xương khớp và Bệnh da Hoa Kỳ (NIAMS), các đợt gout thường bắt đầu ở ngón chân cái hoặc vùng chi dưới và có thể kéo dài khoảng một đến hai tuần trước khi giảm.
Một điểm cần lưu ý là axit uric cao không đồng nghĩa chắc chắn mắc gout. Nhiều người có urat máu cao nhưng không xuất hiện cơn gout.
Nếu muốn tìm hiểu toàn cảnh cơ chế bệnh và diễn tiến theo từng giai đoạn, bạn có thể tham khảo bài Bệnh gout là gì? Dấu hiệu, triệu chứng và 4 giai đoạn cần biết trên YSalus.
10 triệu chứng bệnh gout cấp thường gặp gồm đau khớp đột ngột, đau về đêm, đau ở ngón chân cái hoặc chi dưới, đau tăng nhanh, khớp sưng, da đỏ, khớp nóng, rất nhạy khi chạm, khó cử động và còn khó chịu sau khi cơn đau dữ dội đã giảm.
Không phải người bệnh nào cũng có đủ 10 biểu hiện. Chẩn đoán gout vẫn cần dựa trên toàn bộ bệnh cảnh và đánh giá y khoa.
Cơn gout thường không tăng đau từ từ trong nhiều ngày. Người bệnh có thể đang sinh hoạt bình thường nhưng chỉ trong thời gian ngắn đã cảm thấy khớp đau mạnh. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), đau là một trong những biểu hiện chính tại khớp bị gout, cùng với sưng, đỏ và nóng.
Nếu đây là lần đầu xuất hiện cơn đau khớp dữ dội kiểu này, không nên tự kết luận là gout mà cần thăm khám để loại trừ các nguyên nhân khác.
Một đặc điểm khá điển hình của gout là cơn đau có thể bắt đầu khi người bệnh đang ngủ.
NIAMS và Mayo Clinic đều mô tả các đợt gout thường xuất hiện đột ngột, trong đó nhiều trường hợp xảy ra vào ban đêm.
Người bệnh có thể thức giấc vì khớp đau dữ dội dù trước đó trong ngày không có biểu hiện rõ ràng.
Khớp bàn chân hay ngón chân cái là vị trí điển hình của gout. Tuy nhiên, bệnh không chỉ xuất hiện tại khu vực này. Theo hướng dẫn NICE về chẩn đoán và quản lý gout, bệnh cần được nghĩ đến khi có khởi phát nhanh của đau dữ dội, đỏ và sưng tại khớp bàn chân hay ngón chân cái.
Các vị trí khác như giữa bàn chân, cổ chân, đầu gối, bàn tay, cổ tay và khuỷu tay cũng có thể bị ảnh hưởng.
Sau khi bắt đầu, cơn đau có thể tăng nhanh trong những giờ đầu. Mayo Clinic ghi nhận đau do gout thường dữ dội nhất trong khoảng 8 đến 12 giờ đầu sau khi khởi phát.
Vùng khớp bị gout có thể sưng lên nhanh và làm thay đổi đường nét bình thường của khớp. Tình trạng sưng có thể khiến người bệnh khó đi lại, khó mang giày, khó gập duỗi khớp hoặc cảm thấy căng tức quanh vùng đang viêm.
Khớp gout cấp thường có vùng da đỏ hoặc đổi màu rõ hơn so với khu vực xung quanh. CDC liệt kê đỏ là một trong những dấu hiệu thường gặp tại khớp bị gout. Tuy nhiên, đỏ khớp cũng có thể xuất hiện trong viêm khớp nhiễm khuẩn hoặc một số bệnh viêm khớp khác. Vì vậy, không thể chỉ căn cứ vào dấu hiệu đỏ da để tự chẩn đoán gout.
Bên cạnh sưng và đỏ, khớp có thể ấm hoặc nóng rõ khi sờ. Đây là biểu hiện của phản ứng viêm đang hoạt động.
Khi đau dữ dội đi kèm sưng, nóng và đỏ, người bệnh nên được đánh giá y khoa nếu đây là cơn đầu tiên hoặc triệu chứng khác với những lần trước.
Khớp đang có cơn gout có thể trở nên rất nhạy. Một va chạm nhẹ cũng có thể làm cơn đau tăng lên.
Mayo Clinic mô tả tình trạng đau đến mức trọng lượng của tấm chăn đặt lên vùng khớp cũng có thể gây khó chịu. Người bệnh đôi khi khó mang tất, mang giày hoặc để quần áo chạm vào vùng đang viêm.
Đau và sưng có thể làm giảm phạm vi vận động của khớp. Người bệnh có thể gặp khó khăn khi thực hiện các động tác sau:
Khả năng vận động thường cải thiện khi đợt viêm giảm.
Ngay cả khi cơn đau mạnh nhất đã qua, khớp vẫn có thể còn ê, căng hoặc khó chịu trong vài ngày đến vài tuần.
Mayo Clinic ghi nhận cảm giác khó chịu có thể kéo dài sau khi giai đoạn đau dữ dội nhất đã giảm. NIAMS cho biết một đợt gout thường kéo dài khoảng một đến hai tuần.
Sau đó, người bệnh có thể hoàn toàn hết triệu chứng trong một thời gian. Tuy nhiên, khoảng không đau này không đồng nghĩa bệnh đã khỏi.
Một đợt gout thường kéo dài từ vài ngày đến khoảng một, hai tuần. Trong đó, đau thường tăng nhanh và dữ dội nhất trong giai đoạn đầu rồi giảm dần.
Nói rằng cơn gout “tự khỏi” có thể gây hiểu nhầm. Chính xác hơn, đợt viêm có thể tự giảm, nhưng tinh thể urat vẫn có thể còn tồn tại. Nếu urat tiếp tục ở mức cao, gout có thể tái phát.
Giữa hai cơn, người bệnh có thể hoàn toàn không có triệu chứng. Nếu gout tái phát nhiều lần hoặc urat không được kiểm soát, bệnh có thể tiến triển đến gout mạn và hình thành hạt tophi.
Không. Tophi không phải dấu hiệu điển hình của một cơn gout cấp mới xuất hiện.
Tophi là các khối tích tụ tinh thể urat dưới da hoặc quanh khớp, thường xuất hiện khi gout đã tồn tại trong thời gian dài và urat chưa được kiểm soát tốt.
Các hạt này có thể xuất hiện ở ngón tay, bàn chân, khuỷu tay hoặc các vùng quanh khớp. Nếu đã xuất hiện tophi, người bệnh nên được đánh giá kế hoạch điều trị hạ urat lâu dài.
Gout có thể bị nhầm với viêm khớp dạng thấp, chấn thương, thoái hóa khớp, bệnh lắng đọng tinh thể calcium pyrophosphate hoặc viêm khớp nhiễm khuẩn.
| Đặc điểm | Cơn gout cấp | Viêm khớp dạng thấp | Viêm khớp nhiễm khuẩn |
|---|---|---|---|
| Khởi phát | Thường rất nhanh, có thể xuất hiện qua đêm | Thường kéo dài và tiến triển mạn tính | Có thể khởi phát nhanh |
| Số khớp | Thường một khớp ở đợt đầu | Thường nhiều khớp, có tính đối xứng | Thường một khớp |
| Vị trí thường gặp | Ngón chân cái, bàn chân, cổ chân, đầu gối | Bàn tay, cổ tay và nhiều khớp nhỏ | Có thể xuất hiện ở nhiều khớp |
| Sưng, nóng, đỏ | Thường rõ | Có thể có sưng và viêm | Thường rõ |
| Đau khi chạm | Có thể rất dữ dội | Mức độ thay đổi | Có thể dữ dội |
| Sốt hoặc triệu chứng toàn thân | Không phải biểu hiện bắt buộc | Có thể xuất hiện | Có thể kèm sốt, rét run hoặc mệt nhiều |
NICE khuyến nghị cần đánh giá khả năng viêm khớp nhiễm khuẩn và các nguyên nhân viêm khớp khác khi người bệnh có một khớp đau, đỏ và sưng. Nếu nghi ngờ nhiễm khuẩn khớp, cần được xử trí ngay.
Nên chủ động đi khám khi:
Cần được đánh giá y tế ngay nếu khớp nóng, sưng, đau dữ dội kèm sốt, rét run hoặc tình trạng toàn thân xấu đi, vì đây có thể là dấu hiệu của viêm khớp nhiễm khuẩn.
Axit uric được tạo ra khi cơ thể phân giải purin. Phần lớn axit uric sau đó được thận đào thải qua nước tiểu.
Nồng độ axit uric có thể tăng khi cơ thể tạo ra quá nhiều, thận đào thải không đủ hoặc cả hai cơ chế xảy ra cùng lúc.
Tăng axit uric kéo dài tạo điều kiện để tinh thể urat hình thành. Tuy nhiên, một kết quả axit uric cao không đủ để kết luận người đó mắc gout.
Theo Mayo Clinic, nhiều người có axit uric cao nhưng không xuất hiện triệu chứng gout hoặc sỏi thận.
Ở người có triệu chứng nghi gout, NICE sử dụng mức urat huyết thanh từ 360 µmol/L (6 mg/dL) trở lên như một yếu tố hỗ trợ chẩn đoán lâm sàng. Nếu kết quả thấp hơn mức này trong lúc đang có cơn cấp nhưng vẫn nghi ngờ gout, xét nghiệm có thể cần được lặp lại sau khi cơn viêm đã ổn định.
Khi chẩn đoán chưa rõ ràng, bác sĩ có thể cân nhắc:
Bạn có thể xem bài Chỉ số axit uric bao nhiêu là cao? để hiểu rõ hơn sự khác nhau giữa khoảng tham chiếu xét nghiệm, tăng axit uric máu và bệnh gout.
Nếu muốn tìm hiểu sâu hơn về cơ chế purin và nguyên nhân khiến axit uric tăng, tham khảo bài Chỉ số axit uric cao: Giải mã rối loạn chuyển hóa purin.
Mục tiêu kiểm soát gout không dừng lại ở việc làm giảm đau của một cơn cấp. Với những người có chỉ định điều trị hạ urat, việc kiểm soát nồng độ urat theo mục tiêu đóng vai trò quan trọng trong giảm nguy cơ tái phát.
Theo NICE, ở người đang sử dụng liệu pháp hạ urat theo chiến lược điều trị theo mục tiêu:
Người bệnh không nên tự điều chỉnh thuốc chỉ dựa trên một lần đo axit uric.
Nếu muốn tìm hiểu thêm về các nhóm thuốc và nguyên tắc kiểm soát bệnh, bạn có thể đọc bài Tổng hợp các cách chữa bệnh gout hiệu quả và an toàn.
Chế độ ăn và lối sống đóng vai trò hỗ trợ, nhưng không thay thế thuốc khi bác sĩ đã chỉ định điều trị.
Người bệnh nên chú ý:
Chế độ ăn nên được điều chỉnh phù hợp với tình trạng sức khỏe thay vì áp dụng các phương pháp kiêng khem quá mức.
Theo dõi axit uric tại nhà có thể hữu ích với người đã được chẩn đoán gout, nhưng không thay thế chẩn đoán và không nên được dùng để tự thay đổi thuốc.
FORA 6 Connect là thiết bị đa thông số hỗ trợ đo:
Theo ForaCare Suisse AG, phép đo axit uric của FORA 6 Connect sử dụng khoảng 1,0 µL máu và hiển thị kết quả sau khoảng 15 giây. Thiết bị hỗ trợ Bluetooth để truyền dữ liệu sang ứng dụng tương thích.
Trên hệ sinh thái YSalus, người dùng có thể xem máy đo 6 chỉ số máu FORA 6 Connect để tìm hiểu thêm về thiết bị và khả năng kết nối dữ liệu.
Kết quả đo nên được đánh giá theo xu hướng và trao đổi với bác sĩ cùng với triệu chứng, thuốc đang sử dụng và bệnh nền.
Dấu hiệu thường gặp là cơn đau khớp xuất hiện nhanh và dữ dội, thường ở ngón chân cái hoặc một khớp tại chi dưới. Khớp có thể đồng thời sưng, nóng, đỏ và rất nhạy khi chạm.
Mayo Clinic ghi nhận đau thường nặng nhất trong khoảng 8 đến 12 giờ đầu sau khi bắt đầu. Sau đó mức đau có thể giảm dần nhưng cảm giác khó chịu vẫn kéo dài.
NIAMS cho biết một đợt gout thường kéo dài khoảng một đến hai tuần rồi giảm. Thời gian thực tế có thể khác nhau tùy mức độ viêm và cách xử trí.
Không. Nhiều người có axit uric cao nhưng không xuất hiện cơn gout. Chẩn đoán cần dựa trên triệu chứng, thăm khám và các xét nghiệm phù hợp.
Không. Việc hết đau chỉ cho thấy đợt viêm đã giảm. Nếu tinh thể urat vẫn tồn tại và urat chưa được kiểm soát, các cơn gout có thể tái phát.
Thông thường không. Tophi thường gợi ý gout đã tồn tại lâu ngày hoặc chưa được kiểm soát tốt trong thời gian dài.
Triệu chứng bệnh gout cấp thường có đặc điểm khởi phát nhanh, đau dữ dội, sưng, nóng, đỏ và rất nhạy khi chạm. Ngón chân cái là vị trí thường gặp, nhưng gout cũng có thể ảnh hưởng đến nhiều khớp khác.
Điều quan trọng là không tự chẩn đoán chỉ dựa trên vị trí đau hoặc kết quả axit uric cao. Một khớp sưng nóng đỏ cũng có thể liên quan đến viêm khớp nhiễm khuẩn hoặc các bệnh lý khác cần cách xử trí hoàn toàn khác.
Sau khi được chẩn đoán, kiểm soát gout cần hướng đến cả hai mục tiêu: xử trí đúng cơn cấp và quản lý urat lâu dài để giảm tái phát, hạn chế hình thành tophi và tổn thương khớp.
YSalus hỗ trợ lưu và theo dõi các chỉ số sức khỏe theo thời gian, đồng thời kết nối với các thiết bị tương thích như FORA 6 Connect để người dùng thuận tiện hơn trong quá trình quản lý dữ liệu sức khỏe tại nhà.
Bạn cần tìm hiểu thêm về FORA 6 Connect và giải pháp theo dõi sức khỏe trên YSalus? Liên hệ đội ngũ YTech Vietnam để được hỗ trợ:
Nguồn tham khảo:
Biên soạn bởi: Ban biên tập YSalus
Cập nhật lần cuối: 28
Thêm vào giỏ hàng thành công
0
