TĂNG HUYẾT ÁP THAI KỲ

Tăng huyết áp thai kỳ là tình trạng huyết áp cao xuất hiện trong thời gian mang thai, thường được phát hiện sau tuần thứ 20 ở người trước đó có huyết áp bình thường. Tình trạng này cần được theo dõi nghiêm túc vì có thể liên quan đến tiền sản giật, sinh non, thai chậm phát triển và nhiều biến chứng cho mẹ hoặc em bé.

Tăng huyết áp thai kỳ là gì?

Tăng huyết áp thai kỳ là một dạng rối loạn huyết áp xảy ra trong thai kỳ. Cách hiểu phổ biến là huyết áp của mẹ bầu tăng sau tuần thứ 20, trong khi trước đó không có tiền sử tăng huyết áp mạn tính. Đây là điểm khác với tăng huyết áp mạn tính, tức là huyết áp cao đã có trước khi mang thai hoặc được phát hiện từ rất sớm trong thai kỳ.

Nếu bạn muốn hiểu nền tảng về huyết áp cao ngoài thai kỳ, có thể đọc thêm cẩm nang cao huyết áp từ A-Z. Tuy nhiên, khi đang mang thai, mọi chỉ số bất thường vẫn cần được bác sĩ sản khoa đánh giá riêng.

Theo ACOG, một số phụ nữ đã có huyết áp cao trước khi mang thai, trong khi một số khác chỉ phát triển tình trạng này lần đầu trong thai kỳ. Vì vậy, bác sĩ thường xem xét thời điểm phát hiện, chỉ số đo lặp lại, xét nghiệm nước tiểu, xét nghiệm máu và tình trạng thai nhi trước khi kết luận.

Không phải mọi trường hợp tăng huyết áp thai kỳ đều chuyển thành tiền sản giật. Tuy nhiên, hai tình trạng này có liên quan gần nhau và cần được theo dõi sát. Nếu có protein trong nước tiểu, bất thường gan, thận, tiểu cầu, phù phổi, đau đầu không đáp ứng hoặc rối loạn thị giác, bác sĩ sẽ đánh giá nguy cơ tiền sản giật hoặc tiền sản giật có dấu hiệu nặng.

Huyết áp bao nhiêu là cao khi mang thai?

Mốc thường được dùng để nhận diện huyết áp cao trong thai kỳ là 140/90 mmHg hoặc cao hơn. Trang hướng dẫn của CDC về huyết áp cao khi mang thai cũng nêu mốc 140/90 mmHg và nhấn mạnh mức 160/110 mmHg là huyết áp cao nặng. Khi đo tại nhà, mẹ bầu nên hiểu các con số theo hướng cảnh báo sớm, không phải tự chẩn đoán bệnh.

Nếu máy đo cho kết quả cao, hãy nghỉ yên vài phút, ngồi đúng tư thế và đo lại theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc hướng dẫn thiết bị. Nếu chỉ số vẫn cao, đặc biệt là từ 140/90 mmHg trở lên nhiều lần, bạn nên báo cho cơ sở đang theo dõi thai kỳ. Nếu chỉ số gần hoặc vượt 160/110 mmHg, không nên chờ tự hạ tại nhà.

Để giảm sai số khi tự đo, bạn có thể tham khảo thêm hướng dẫn đo huyết áp tại nhà chuẩn y khoa trước khi bắt đầu ghi nhật ký chỉ số.

Con số huyết áp cần được đặt trong bối cảnh toàn bộ thai kỳ. Ví dụ, một người có huyết áp hơi cao nhưng không triệu chứng vẫn cần kiểm tra lại. Ngược lại, người có triệu chứng đau đầu dữ dội, nhìn mờ, đau ngực, khó thở hoặc đau vùng thượng vị cần đi khám ngay kể cả khi chỉ số chưa quá cao.

Dấu hiệu tăng huyết áp thai kỳ và khi nào cần đi khám?

Nhiều mẹ bầu bị tăng huyết áp thai kỳ không có triệu chứng rõ. Đây là lý do mỗi lần khám thai thường có bước đo huyết áp và kiểm tra nước tiểu. Nếu chỉ đợi đến khi cơ thể “cảm thấy bất thường”, mẹ bầu có thể bỏ lỡ giai đoạn phát hiện sớm.

Một số dấu hiệu cần chú ý gồm đau đầu dai dẳng, nhìn mờ hoặc thấy chấm sáng, chóng mặt, buồn nôn hoặc nôn nhiều, đau vùng thượng vị hoặc hạ sườn phải, phù mặt hoặc tay, tăng cân nhanh bất thường, khó thở, đau ngực, mệt lả hoặc thai máy giảm. CDC cũng liệt kê đau đầu không hết, thay đổi thị lực, đau vùng bụng trên, buồn nôn/nôn, phù mặt hoặc tay, tăng cân đột ngột và khó thở là các dấu hiệu cần cảnh giác trong nhóm rối loạn huyết áp thai kỳ.

Mẹ bầu nên đi khám sớm nếu huyết áp từ 140/90 mmHg trở lên trong nhiều lần đo, hoặc nếu có bất kỳ triệu chứng đáng lo nào. Cần đi cấp cứu khi có co giật, ngất, khó thở rõ, đau ngực, đau đầu dữ dội không giảm, nhìn mờ nhiều, đau bụng trên dữ dội, chảy máu âm đạo, thai máy giảm rõ hoặc huyết áp rất cao.

Tăng huyết áp thai kỳ nguy hiểm như thế nào?

Tăng huyết áp thai kỳ nguy hiểm vì nó có thể ảnh hưởng đồng thời đến mẹ, nhau thai và em bé. Với mẹ, huyết áp cao có thể làm tăng nguy cơ tiền sản giật, sản giật, đột quỵ, tổn thương gan, thận, rối loạn đông máu hoặc phù phổi. Với thai nhi, tình trạng này có thể liên quan đến thai chậm phát triển, nhau bong non, sinh non hoặc cần can thiệp y tế sớm.

WHO mô tả tiền sản giật là tình trạng tăng huyết áp sau 20 tuần kèm protein niệu hoặc dấu hiệu tổn thương cơ quan. Các triệu chứng nặng có thể gồm đau đầu dữ dội, rối loạn thị giác và đau vùng bụng trên. Vì tiền sản giật có thể tiến triển nhanh, việc theo dõi huyết áp không nên tách rời khám thai định kỳ.

Nói cách khác, mục tiêu không phải là làm mẹ bầu hoang mang, mà là phát hiện sớm để bác sĩ có kế hoạch theo dõi phù hợp. Nhiều trường hợp được quản lý tốt nếu mẹ bầu đi khám đúng hẹn, dùng thuốc đúng chỉ định khi cần, theo dõi thai máy, xét nghiệm theo lịch và đến bệnh viện khi có dấu hiệu cảnh báo.

Bác sĩ chẩn đoán và điều trị tăng huyết áp thai kỳ ra sao?

Để chẩn đoán tăng huyết áp thai kỳ, bác sĩ thường đo huyết áp lặp lại, hỏi tiền sử trước khi mang thai, đánh giá tuổi thai và kiểm tra các dấu hiệu nghi tiền sản giật. Tùy tình huống, mẹ bầu có thể được xét nghiệm nước tiểu tìm protein, xét nghiệm máu để đánh giá gan, thận, tiểu cầu, siêu âm theo dõi sự phát triển của thai và kiểm tra sức khỏe thai nhi.

Điều trị phụ thuộc vào mức huyết áp, tuổi thai, triệu chứng, kết quả xét nghiệm và tình trạng của em bé. Một số mẹ bầu chỉ cần theo dõi sát hơn. Một số trường hợp cần thuốc hạ áp phù hợp với thai kỳ. Trường hợp nặng có thể cần nhập viện, dùng thuốc theo phác đồ, theo dõi liên tục hoặc cân nhắc thời điểm sinh an toàn nhất cho mẹ và bé.

Không nên tự mua thuốc hạ áp theo đơn cũ, thuốc của người khác hoặc lời khuyên trên mạng. Cũng không nên tự dùng aspirin, thuốc lợi tiểu, thảo dược, thực phẩm bổ sung liều cao hoặc tự giảm muối quá mức để “hạ huyết áp nhanh”. Khi mang thai, mọi can thiệp cần được cá nhân hóa bởi bác sĩ. WHO cũng có khuyến nghị riêng về điều trị tăng huyết áp không nặng trong thai kỳ, cho thấy đây là vấn đề cần quyết định y khoa chứ không nên tự xử trí.

Theo dõi huyết áp tại nhà thế nào cho an toàn?

Theo dõi huyết áp tại nhà có thể giúp mẹ bầu phát hiện xu hướng bất thường giữa các lần khám. Tuy nhiên, kết quả tại nhà chỉ có giá trị khi đo đúng cách, dùng máy phù hợp và ghi lại đầy đủ. Nếu bạn đang cần một hệ thống theo dõi lâu dài, có thể tham khảo giải pháp Quản lý Huyết Áp Tối Ưu của YSalus để hiểu cách lưu chỉ số và theo dõi biến động huyết áp theo thời gian.

Khi đo, hãy ngồi nghỉ ít nhất 5 phút, đặt chân chạm sàn, không bắt chéo chân, đặt tay ngang tim và dùng vòng bít đúng kích cỡ. Không đo ngay sau khi vận động, uống cà phê, vừa tắm nóng, căng thẳng hoặc vừa ăn no. Nếu kết quả cao bất thường, hãy đo lại sau vài phút trong điều kiện yên tĩnh, sau đó ghi cả hai kết quả.

Sổ theo dõi nên có ngày, giờ đo, huyết áp tâm thu, huyết áp tâm trương, nhịp tim, triệu chứng đi kèm, thuốc đang dùng nếu có và ghi chú như mất ngủ, đau đầu, phù, căng thẳng hoặc thai máy giảm. Một máy đo bắp tay như Fora Diamond Cuff BP P80 có thể phù hợp hơn máy cổ tay với nhiều người, miễn là mẹ bầu dùng đúng hướng dẫn và so sánh định kỳ với máy tại phòng khám.

Nếu muốn lưu kết quả thuận tiện hơn, mẹ bầu có thể ghi trên sổ giấy, bảng tính hoặc dùng ứng dụng YSalus kết nối bác sĩ mọi lúc để theo dõi chỉ số sức khỏe chủ động. Khi đi khám, hãy mang theo nhật ký đo để bác sĩ xem xu hướng thay vì chỉ nhìn một con số đơn lẻ.

Câu hỏi thường gặp về tăng huyết áp thai kỳ

Tăng huyết áp thai kỳ có phải tiền sản giật không?

Không phải lúc nào cũng vậy. Tăng huyết áp thai kỳ là huyết áp cao xuất hiện trong thai kỳ, còn tiền sản giật thường liên quan đến huyết áp cao kèm protein niệu hoặc dấu hiệu tổn thương cơ quan. Vì hai tình trạng có thể liên quan, mẹ bầu cần được bác sĩ đánh giá thay vì tự phân biệt tại nhà.

Huyết áp 140/90 khi mang thai có nguy hiểm không?

Huyết áp 140/90 mmHg khi mang thai là mốc cần chú ý và nên báo cho bác sĩ nếu lặp lại. Một lần đo cao chưa đủ để kết luận, nhưng không nên bỏ qua, nhất là sau tuần 20 hoặc khi có đau đầu, nhìn mờ, đau vùng thượng vị, phù mặt/tay hay khó thở.

Huyết áp 160/110 khi mang thai có cần cấp cứu không?

Huyết áp khoảng 160/110 mmHg hoặc cao hơn trong thai kỳ là mức cao nặng, cần được nhân viên y tế đánh giá ngay. Nếu đi kèm đau đầu dữ dội, nhìn mờ, đau ngực, khó thở, co giật hoặc thai máy giảm, mẹ bầu nên đi cấp cứu.

Bị tăng huyết áp thai kỳ có sinh thường được không?

Có thể có, nhưng quyết định sinh thường hay sinh mổ phụ thuộc vào mức huyết áp, tuổi thai, tình trạng mẹ, tình trạng thai nhi, cổ tử cung và đánh giá của bác sĩ. Mẹ bầu không nên tự kết luận chỉ dựa trên chẩn đoán tăng huyết áp thai kỳ.

Có nên tự đo huyết áp tại nhà mỗi ngày không?

Có thể đo tại nhà nếu bác sĩ khuyến nghị hoặc nếu mẹ bầu thuộc nhóm cần theo dõi sát. Tần suất đo nên theo hướng dẫn cá nhân hóa, vì đo quá nhiều lần trong ngày có thể làm tăng lo lắng và khiến kết quả khó diễn giải.

Sau sinh tăng huyết áp thai kỳ có tự hết không?

Nhiều trường hợp cải thiện sau sinh, nhưng không nên chủ quan. Rối loạn huyết áp và tiền sản giật vẫn có thể xảy ra hoặc kéo dài sau sinh, vì vậy mẹ cần tái khám đúng hẹn và đi khám ngay nếu có đau đầu dữ dội, nhìn mờ, khó thở, đau ngực hoặc huyết áp rất cao.

Lưu ý

Tăng huyết áp thai kỳ là tình trạng cần theo dõi nghiêm túc, nhưng phát hiện sớm và phối hợp tốt với bác sĩ có thể giúp giảm rủi ro cho mẹ và em bé. Mẹ bầu nên khám thai đúng lịch, đo huyết áp đúng cách khi được hướng dẫn, ghi lại kết quả và đi khám ngay khi có dấu hiệu cảnh báo. Nếu cần theo dõi chỉ số tại nhà, hãy chọn thiết bị phù hợp, dùng đúng kỹ thuật và luôn xem kết quả như dữ liệu hỗ trợ cho bác sĩ, không phải cơ sở tự điều trị.

________________________________

Để biết thêm thông tin chi tiết về sản phẩm và ứng dụng YSalus, xin vui lòng liên hệ qua:

Công ty TNHH YTECH

Hotline: 0886 155 390

Email: info@ytech.vn

Địa chỉ: 14 Đường Đ7 Khu Biệt Thự Saigon Pearl, 92 Nguyễn Hữu Cảnh, Phường Thạnh Mỹ Tây, Tp. HCM