CHOLESTEROL VÀ BỆNH TIỂU ĐƯỜNG

Cholesterol và bệnh tiểu đường

Cholesterol là chất béo cần thiết cho cơ thể, nhưng khi mỡ máu tăng cao hoặc mất cân bằng, mạch máu có thể bị ảnh hưởng. Ở người tiểu đường, đường huyết cao kéo dài có thể làm tổn thương mạch máu và dây thần kinh kiểm soát tim. Theo CDC, người mắc tiểu đường có nguy cơ bệnh tim cao hơn, nhất là khi đi kèm tăng huyết áp hoặc rối loạn cholesterol.

Ở người tiểu đường tuýp 2, kháng insulin có thể làm cơ thể xử lý đường và chất béo kém hiệu quả. Mẫu thường gặp là triglyceride tăng, HDL cholesterol giảm và LDL cholesterol dễ góp phần vào quá trình xơ vữa động mạch. CDC cũng nêu rằng triglyceride cao kết hợp HDL thấp hoặc LDL cao có thể làm tăng nguy cơ đau tim và đột quỵ.

Bạn có thể vẫn cảm thấy bình thường dù LDL hoặc triglyceride đã tăng. Vì vậy, kiểm soát cholesterol và bệnh tiểu đường không nên chỉ dựa vào cảm giác khỏe hay mệt, mà cần dựa trên xét nghiệm và theo dõi định kỳ.

Nếu bạn mới tìm hiểu về bệnh tiểu đường, hãy đọc thêm bài bệnh tiểu đường tuýp 2 để hiểu nền tảng về dấu hiệu, xét nghiệm và cách tự quản lý tại nhà.

Các chỉ số mỡ máu người tiểu đường cần biết

Khi đọc kết quả xét nghiệm, nhiều người chỉ nhìn dòng cholesterol toàn phần. Cách này chưa đủ, đặc biệt với người tiểu đường. Bạn cần nhìn từng thành phần mỡ máu để hiểu nguy cơ tim mạch rõ hơn.

Theo CDC, LDL(cholesterol xấu) cao làm tăng nguy cơ bệnh tim và đột quỵ, trong khi HDL(cholesterol tốt) giúp đưa cholesterol trong máu về gan để thải bỏ. CDC cũng giải thích rằng triglyceride cao kết hợp với HDL thấp hoặc LDL cao có thể làm tăng nguy cơ vấn đề tim mạch.

Với người tiểu đường, mục tiêu LDL không giống nhau cho mọi trường hợp. Người mới phát hiện tiền tiểu đường sẽ khác người đã từng nhồi máu cơ tim, đột quỵ, bệnh thận mạn hoặc đang hút thuốc.

Khi nào người tiểu đường nên xét nghiệm cholesterol?

Người tiểu đường nên hỏi bác sĩ về lịch xét nghiệm mỡ máu định kỳ. Xét nghiệm cholesterol phổ biến bao gồm LDL-C, HDL-C, triglyceride và cholesterol toàn phần. Theo CDC, một số người cần kiểm tra cholesterol thường xuyên hơn tùy tuổi, yếu tố nguy cơ và tình trạng sức khỏe.

Bạn nên trao đổi với bác sĩ sớm hơn nếu mới được chẩn đoán tiểu đường hoặc tiền tiểu đường; có tăng huyết áp, béo bụng, gan nhiễm mỡ, gout hoặc bệnh thận; gia đình có người bị mắc bệnh tim mạch; từng đau thắt ngực, nhồi máu cơ tim, đột quỵ, đặt stent; hoặc đang dùng thuốc hạ mỡ máu.

Trong một số trường hợp, cơ sở khám chữa bệnh có thể yêu cầu nhịn ăn trước khi lấy máu, nhất là khi cần đánh giá triglyceride. Hãy làm theo hướng dẫn của nơi xét nghiệm hoặc bác sĩ đang theo dõi.

Nếu bạn có máy theo dõi tại nhà, hãy xem kết quả như dữ liệu xu hướng. Máy đo cholesterol tại nhà giúp bạn ghi nhận cholesterol toàn phần hoặc các chỉ số liên quan, nhưng không thay thế xét nghiệm lipid máu đầy đủ tại phòng xét nghiệm.

Cách kiểm soát cholesterol và bệnh tiểu đường tại nhà

Kiểm soát cholesterol và bệnh tiểu đường song song cần phối hợp nhiều việc. Mục tiêu không chỉ là giảm một con số trên giấy xét nghiệm, mà là giảm nguy cơ biến cố tim mạch trong dài hạn.

Ăn uống theo hướng tốt cho cả đường huyết và mỡ máu

Bạn không cần kiêng tuyệt đối tinh bột hoặc loại bỏ hoàn toàn chất béo. Điều quan trọng là chọn thực phẩm giúp đường huyết tăng chậm hơn, hạn chế chất béo bão hòa, tránh chất béo trans và tăng chất xơ.

Nên ưu tiên rau không tinh bột, đậu, cá, thịt nạc, trứng ở khẩu phần phù hợp, sữa chua không đường, ngũ cốc nguyên hạt và chất béo tốt từ hạt hoặc dầu thực vật lành mạnh. Đồng thời, nên giảm đồ chiên ngập dầu, thịt mỡ, da gia cầm, bánh kẹo, nước ngọt, trà sữa và tinh bột tinh chế.

Nếu cần một thực đơn ăn uống dễ áp dụng, bạn có thể tham khảo thêm thực đơn cho người tiểu đường tuýp 2.

Nếu đang dùng insulin hoặc thuốc có nguy cơ gây hạ đường huyết, không nên tự ý cắt tinh bột quá mạnh. Thay đổi khẩu phần cần đi cùng theo dõi đường huyết và kế hoạch thuốc.

Vận động đều đặn và kiểm soát cân nặng

Vận động giúp cơ sử dụng glucose tốt hơn, hỗ trợ giảm triglyceride, cải thiện sức khỏe tim mạch và kiểm soát cân nặng. Người mới bắt đầu có thể đi bộ nhanh, đạp xe nhẹ, bơi hoặc tập kháng lực nhẹ.

Một cách dễ thực hiện là đi bộ 10 đến 15 phút sau bữa ăn nếu thể trạng cho phép. Nếu bạn có bệnh tim mạch, đau ngực, khó thở, biến chứng bàn chân, bệnh thận hoặc hay hạ đường huyết, hãy hỏi bác sĩ trước khi tăng cường độ tập. Bạn có thể tham khảo thêm bài bài tập cho người tiểu đường tuýp 2.

Dùng thuốc đúng chỉ định, không tự ngưng statin

Nhiều người tiểu đường cần thuốc hạ mỡ máu dù đã ăn uống và tập luyện tốt, nhất là khi nguy cơ tim mạch cao. Statin là nhóm thuốc thường được dùng để giảm LDL cholesterol và giảm nguy cơ biến cố tim mạch. CDC có phần riêng về statin và bệnh tiểu đường, trong đó nêu rằng statin có thể làm tăng đường huyết ở một số người, nhưng lợi ích có thể lớn hơn nguy cơ với nhiều người có nguy cơ tim mạch.

Nếu nghi ngờ đau cơ, mệt bất thường, men gan tăng hoặc đường huyết thay đổi sau khi dùng thuốc, hãy báo bác sĩ. Không nên tự ngưng thuốc hạ cholesterol khi chưa được hướng dẫn. CDC cũng khuyến nghị người bệnh dùng thuốc hạ cholesterol theo đúng chỉ định trong phần điều trị và quản lý cholesterol cao.

Theo dõi chỉ số tại nhà đúng cách

Theo dõi tại nhà giúp bạn nhìn thấy xu hướng sức khỏe hằng ngày, ví dụ đường huyết sau bữa ăn, huyết áp khi thiếu ngủ hoặc cholesterol toàn phần sau một giai đoạn thay đổi lối sống. Với người cần theo dõi nhiều chỉ số, FORA 6 Connect hỗ trợ đo đường huyết, ketone, cholesterol toàn phần, axit uric, hemoglobin và hematocrit. Nếu cần theo dõi riêng cholesterol toàn phần, bạn có thể tham khảo que thử cholesterol toàn phần FORA 6.

Khi đo tại nhà, hãy ghi lại thời điểm đo, bữa ăn gần nhất, thuốc đang dùng, triệu chứng nếu có và các yếu tố bất thường như mất ngủ, căng thẳng hoặc đang ốm. Nếu kết quả bất thường lặp lại, hãy mang dữ liệu đó đi khám thay vì tự kết luận. Bạn có thể đọc thêm bài theo dõi đường huyết và ketone tại nhà để hiểu cách dùng dữ liệu theo dõi an toàn hơn.

Huyết áp cũng rất quan trọng vì tăng huyết áp thường đi cùng tiểu đường và rối loạn lipid. Nếu cần thiết bị theo dõi huyết áp tại nhà, bạn có thể tham khảo Fora Diamond Cuff BP P80.

Khi nào người tiểu đường cholesterol cao cần đi khám sớm?

Hãy đi khám sớm nếu bạn có LDL cao kéo dài, triglyceride rất cao, HDL thấp, huyết áp cao lặp lại, đường huyết thường xuyên vượt mục tiêu bác sĩ đặt ra hoặc có nhiều yếu tố nguy cơ tim mạch cùng lúc. Người từng nhồi máu cơ tim, đột quỵ, đặt stent, bệnh thận mạn hoặc bệnh động mạch ngoại biên càng cần được theo dõi sát.

Cần gọi cấp cứu hoặc đến cơ sở y tế ngay nếu có đau ngực, khó thở, vã mồ hôi lạnh, đau lan lên tay trái, hàm, vai hoặc lưng; yếu liệt một bên, méo miệng, nói khó, nhìn mờ đột ngột; hoặc ngất, lơ mơ, tím tái. Trong các tình huống này, không nên chờ tự theo dõi tại nhà.

Câu hỏi thường gặp về cholesterol và bệnh tiểu đường

Tiểu đường có làm tăng cholesterol không?

Có thể. Tiểu đường, đặc biệt là tiểu đường tuýp 2, thường đi cùng rối loạn mỡ máu như HDL thấp, LDL cao hoặc triglyceride cao. Theo CDC, tiểu đường tuýp 2 có thể làm giảm HDL và tăng LDL, từ đó làm tăng nguy cơ bệnh tim và đột quỵ.

Người tiểu đường nên giữ LDL bao nhiêu?

Không có một mục tiêu LDL duy nhất cho mọi người. Mục tiêu phụ thuộc tuổi, thời gian mắc tiểu đường, huyết áp, hút thuốc, bệnh thận, tiền sử nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ và nguy cơ tim mạch tổng thể. Hãy hỏi bác sĩ mục tiêu phù hợp với hồ sơ sức khỏe của bạn.

Cholesterol toàn phần bình thường có đủ yên tâm không?

Chưa đủ. Cholesterol toàn phần có thể không quá cao nhưng LDL vẫn cao, HDL thấp hoặc triglyceride tăng. Người tiểu đường nên xem kết quả lipid máu theo từng thành phần, không chỉ nhìn một dòng tổng.

Máy đo tại nhà có thay thế xét nghiệm mỡ máu không?

Không. Máy đo tại nhà có thể hỗ trợ theo dõi xu hướng, nhưng xét nghiệm tại cơ sở y tế vẫn cần thiết để đánh giá LDL-C, HDL-C, triglyceride và nguy cơ tim mạch. Dữ liệu tại nhà nên được xem là thông tin bổ sung khi trao đổi với bác sĩ.

Người tiểu đường có nên tự mua statin uống không?

Không nên. Statin có thể cần thiết với nhiều người tiểu đường, nhưng quyết định dùng thuốc cần dựa trên nguy cơ tim mạch, xét nghiệm, bệnh nền, thuốc đang dùng và khả năng dung nạp. Không tự mua, tự tăng liều hoặc tự ngưng thuốc.

Lưu ý

Cholesterol và bệnh tiểu đường cần được quản lý cùng nhau vì đường huyết cao, LDL cao, triglyceride cao, HDL thấp, tăng huyết áp và thừa cân đều có thể làm tăng nguy cơ tim mạch. Cách an toàn nhất là xét nghiệm định kỳ, hiểu đúng từng chỉ số, ăn uống phù hợp, vận động đều, kiểm soát huyết áp và dùng thuốc đúng chỉ định.

YSalus sẽ hỗ trợ bạn theo dõi dữ liệu sức khỏe tại nhà và ghi nhận xu hướng theo thời gian. Thiết bị và ứng dụng là công cụ hỗ trợ, còn chẩn đoán và điều trị vẫn cần được bác sĩ đánh giá dựa trên xét nghiệm và tình trạng cụ thể của từng người.

________________________________

Để biết thêm thông tin chi tiết về sản phẩm và ứng dụng YSalus, xin vui lòng liên hệ qua:

Công ty TNHH YTECH

Hotline: 0886 155 390

Email: info@ytech.vn

Địa chỉ: 14 Đường Đ7 Khu Biệt Thự Saigon Pearl, 92 Nguyễn Hữu Cảnh, Phường Thạnh Mỹ Tây, Tp. HCM