0
Cách giảm đau gout tại nhà an toàn nhất là nghỉ ngơi khớp đau, chườm lạnh, kê cao vùng sưng, uống đủ nước, tránh rượu bia và liên hệ bác sĩ nếu đau dữ dội hoặc có dấu hiệu bất thường. Mẹo dân gian chỉ nên xem là hỗ trợ sinh hoạt, không thay thế thuốc điều trị gout hoặc thăm khám y khoa.
Gout là một dạng viêm khớp gây đau, sưng theo từng đợt. Gout có thể được kiểm soát bằng thuốc giảm triệu chứng trong cơn cấp, thuốc hạ axit uric khi cần và điều chỉnh lối sống phù hợp. Vì vậy, bài viết này tập trung vào những cách giảm đau gout tại nhà có tính an toàn, dễ áp dụng và biết rõ khi nào không nên tự xử lý.
Cách chữa bệnh gout tại nhà: có nên tự điều trị không?
Không nên hiểu “cách chữa bệnh gout tại nhà” là tự chữa khỏi gout bằng mẹo dân gian. Tại nhà, người bệnh có thể hỗ trợ giảm đau, giảm sưng tạm thời, nhận diện yếu tố kích hoạt và theo dõi axit uric đều hơn. Tuy nhiên, chẩn đoán gout, chọn thuốc và điều trị hạ axit uric lâu dài vẫn cần bác sĩ đánh giá.
Theo NIAMS, gout xảy ra khi urate tích tụ và hình thành tinh thể trong khớp, gây đau, sưng, đỏ và hạn chế vận động. Không phải ai có axit uric cao cũng bị gout, nhưng khi đã có cơn gout tái phát, việc chỉ chờ cơn đau tự hết thường không đủ để bảo vệ khớp lâu dài.
Bạn có thể đọc thêm bài YSalus về bệnh gout là gì, dấu hiệu và 4 giai đoạn cần biết để hiểu cơ chế bệnh trước khi áp dụng các biện pháp chăm sóc tại nhà.
| Mục tiêu | Có thể làm tại nhà? | Lưu ý an toàn |
|---|---|---|
| Giảm đau, giảm sưng tạm thời | Có thể hỗ trợ | Ưu tiên chườm lạnh, nghỉ ngơi, kê cao khớp |
| Hạ axit uric và giảm tái phát | Hỗ trợ một phần | Cần ăn uống, vận động, theo dõi chỉ số và có thể cần thuốc |
| Chẩn đoán, chọn thuốc, xử trí đau nặng | Không nên tự làm | Cần bác sĩ, nhất là khi đau lần đầu hoặc kèm sốt |
Cách giảm đau gout tại nhà trong 24 giờ đầu
Trong 24 giờ đầu, mục tiêu chính là giảm viêm, giảm áp lực lên khớp và tránh làm cơn đau nặng hơn. NIAMS khuyến nghị khi có cơn gout flare, người bệnh có thể nghỉ ngơi khớp, kê cao chi đau và chườm đá để giảm sưng, đau.
| Nên làm | Cách thực hiện | Vì sao hữu ích |
|---|---|---|
| Nghỉ ngơi khớp đau | Hạn chế đi lại, không cố tập nặng | Giảm áp lực lên khớp đang viêm |
| Kê cao vùng đau | Kê chân hoặc tay cao hơn mức tim nếu có thể | Hỗ trợ giảm sưng và cảm giác căng tức |
| Chườm lạnh | Bọc đá trong khăn, chườm 15 đến 20 phút mỗi lần | Giúp giảm đau và giảm viêm tại chỗ |
| Uống đủ nước | Chia nước đều trong ngày nếu không bị hạn chế dịch | Hỗ trợ cơ thể đào thải axit uric qua thận |
| Ghi lại diễn biến | Ghi khớp đau, mức đau, món ăn và đồ uống trước đó | Giúp bác sĩ tìm yếu tố kích hoạt |
Không nên làm khi đang đau gout cấp:
- Không chườm nóng, ngâm nước nóng, xoa bóp dầu nóng hoặc đắp cao nóng lên khớp đang sưng đỏ.
- Không cố “vận động cho tan đau”. Khớp đang viêm cần được nghỉ.
- Không uống rượu bia để dễ ngủ hoặc giảm đau. Rượu bia có thể kích hoạt gout ở nhiều người.
- Không tự phối nhiều thuốc giảm đau, nhất là khi có bệnh thận, đau dạ dày, tăng huyết áp hoặc đang dùng thuốc chống đông.
- Không tự ý ngừng aspirin liều thấp, thuốc huyết áp hoặc thuốc tim mạch đã được bác sĩ kê.
Cần đi khám sớm nếu đau khớp lần đầu, sưng nóng đỏ dữ dội, sốt, rét run, có vết thương gần khớp, không đi lại được, đau không giảm sau 24 đến 48 giờ, hoặc người bệnh có bệnh thận, tiểu đường hay suy giảm miễn dịch.
Video tham khảo về gout và điều trị
Video dưới đây từ Mayo Clinic có thể giúp người đọc hiểu thêm về gout. Nội dung video chỉ mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn của bác sĩ đang điều trị cho bạn.
7 cách giảm đau gout tại nhà an toàn
Dưới đây là 7 cách giảm đau gout tại nhà nên ưu tiên hơn so với việc chỉ dựa vào bài thuốc dân gian. Các cách này không làm tan ngay tinh thể urat, nhưng giúp giảm khó chịu, hạn chế yếu tố kích hoạt và hỗ trợ kiểm soát bệnh tốt hơn.
1. Chườm lạnh đúng cách
Chườm lạnh là cách giảm đau gout tại nhà dễ áp dụng khi khớp đang sưng nóng đỏ. Hãy bọc túi đá bằng khăn mỏng, chườm khoảng 15 đến 20 phút mỗi lần, lặp lại vài lần trong ngày nếu cần. Không đặt đá trực tiếp lên da để tránh bỏng lạnh.
2. Nghỉ ngơi và giảm áp lực lên khớp
Khi cơn gout cấp bùng phát, đi lại nhiều có thể khiến đau tăng. Bạn nên nghỉ ngơi, dùng dép mềm, tránh giày chật và kê cao chân khi nằm hoặc ngồi. Nếu cần di chuyển, hãy đi chậm và tránh dồn lực lên khớp đau.
3. Uống đủ nước, nhưng không uống thay thuốc
Uống đủ nước giúp cơ thể có điều kiện đào thải axit uric qua nước tiểu. Hãy chia nước đều trong ngày và ưu tiên nước lọc. Người có suy tim, bệnh thận hoặc đang được bác sĩ yêu cầu hạn chế dịch cần làm theo chỉ định riêng, không tự tăng nước quá mức.
4. Tránh rượu bia, nước ngọt và bữa ăn quá nhiều đạm
Trong và sau cơn gout cấp, nên tránh rượu bia, nước ngọt nhiều đường, trà sữa, nội tạng, thịt đỏ và hải sản giàu purin. Đây là nhóm có thể làm tăng axit uric hoặc kích hoạt cơn gout ở nhiều người. Nếu cần danh sách thực phẩm chi tiết, bạn có thể xem bài YSalus về bệnh gout kiêng ăn gì và thực đơn 7 ngày.
5. Ăn nhẹ, dễ tiêu trong lúc đau
Khi đang đau gout, hãy chọn bữa ăn đơn giản như cơm vừa phải, rau luộc hoặc canh rau, trứng, sữa chua không đường hoặc đạm nạc khẩu phần nhỏ. Tránh ăn quá no, ăn khuya, buffet hải sản và món nhậu nhiều đạm. Ăn uống vài ngày không thay thế điều trị, nhưng giúp giảm thêm yếu tố kích hoạt.
6. Ghi nhật ký cơn đau và yếu tố kích hoạt
Nhiều người bị gout tái phát nhưng không nhớ yếu tố kích hoạt. Bạn nên ghi lại khớp nào đau, đau lúc mấy giờ, kéo dài bao lâu, trước đó có uống rượu bia, ăn hải sản, nội tạng, thịt đỏ, nước ngọt hay không. Cũng nên ghi mất nước, tập nặng, stress, thức khuya, thuốc mới dùng và chỉ số axit uric gần nhất.
7. Dùng thuốc đúng chỉ định, không tự phối thuốc
Với cơn gout cấp, nhiều trường hợp cần thuốc để kiểm soát viêm và đau. Khuyến cáo gout của American College of Rheumatology đề cập các lựa chọn điều trị cơn gout như colchicine, NSAID hoặc glucocorticoid, nhưng việc chọn thuốc cần dựa trên tình trạng từng người. Không dùng đơn thuốc của người khác, không tự tăng liều và không tự ngừng thuốc hạ axit uric nếu đã được kê lâu dài.
Mẹo dân gian chữa gout: dùng sao cho an toàn?
Các nguyên liệu chính trong 7 bài thuốc dân gian.
Mẹo dân gian chữa gout có thể dễ làm, nhưng không phải mẹo nào cũng có bằng chứng đủ mạnh. Nên xem chúng là hỗ trợ sinh hoạt, không phải điều trị chính. Cách giảm đau gout tại nhà an toàn vẫn cần đặt cảnh báo lên trước, đặc biệt với người có bệnh thận, tiểu đường, dạ dày hoặc đang dùng nhiều thuốc.
| Mẹo phổ biến | Có thể cân nhắc | Cần thận trọng |
|---|---|---|
| Cherry hoặc nước ép cherry không đường | Có một số dữ liệu quan sát về liên quan giữa ăn cherry và nguy cơ flare thấp hơn | Không xem là thuốc; tránh nước ép nhiều đường |
| Lá tía tô | Có thể dùng như rau hoặc gia vị nếu hợp cơ địa | Không quảng cáo là giảm đau cấp tốc; không đắp lên da trầy xước |
| Đậu đen, mộc nhĩ | Có thể là thực phẩm trong khẩu phần cân đối | Không uống thay nước hoặc dùng như cách “thải độc gan thận” |
| Nước dừa | Có thể dùng lượng vừa phải nếu sức khỏe phù hợp | Người bệnh thận, tiểu đường hoặc cần kiểm soát kali nên hỏi bác sĩ |
| Lá trầu không ngâm nước dừa | Chưa có bằng chứng lâm sàng đủ mạnh cho điều trị gout | Không dùng liên tục như phác đồ điều trị |
| Giấm táo, mật ong | Chưa có bằng chứng tốt cho việc hòa tan tinh thể urat | Có thể kích ứng dạ dày, tăng đường nếu pha nhiều mật ong |
| Cần tây, nước ép cần tây | Có thể là rau trong chế độ ăn | Không xem là thuốc hạ axit uric; thận trọng nếu có bệnh thận hoặc đang dùng thuốc lợi tiểu |
Riêng cherry là mẹo có dữ liệu đáng chú ý hơn một số mẹo khác. Một nghiên cứu quan sát trên PMC ghi nhận ăn cherry trong 2 ngày có liên quan đến nguy cơ cơn gout thấp hơn so với không ăn cherry. Tuy vậy, đây là nghiên cứu quan sát, không chứng minh cherry có thể thay thuốc hoặc áp dụng giống nhau cho mọi người.
Ăn uống và sinh hoạt để giảm axit uric lâu dài
Gout không chỉ là cơn đau vài ngày. Nếu axit uric cao kéo dài, nguy cơ tái phát, hạt tophi, sỏi thận và tổn thương khớp có thể tăng lên. Vì vậy, sau khi cơn đau đã dịu, người bệnh nên tập trung vào kế hoạch lâu dài.
Theo Mayo Clinic về chế độ ăn cho gout, chế độ ăn quản lý gout hướng đến cân nặng khỏe mạnh, thói quen ăn uống tốt và giảm thực phẩm nhiều purin. Đây là hướng hỗ trợ, không phải cách thay thế thuốc khi người bệnh cần điều trị y khoa.
Nên ưu tiên
- Nước lọc, rau xanh, rau củ và trái cây nguyên quả ít ngọt.
- Sữa ít béo hoặc sữa chua không đường nếu phù hợp.
- Trứng, đậu phụ, thịt trắng khẩu phần vừa phải.
- Ngũ cốc nguyên hạt, cơm vừa đủ, khoai lang, yến mạch.
- Cách nấu ít dầu, hạn chế chiên xào và nước hầm xương đậm đặc.
Nên hạn chế mạnh
- Bia rượu, nhất là uống kèm món nhậu nhiều đạm.
- Nội tạng động vật như gan, lòng, cật.
- Hải sản giàu purin như cá cơm, cá mòi, cá trích, sò, nghêu, hàu.
- Nước ngọt, trà sữa, nước ép đóng chai, đồ uống nhiều fructose.
- Nhịn ăn, ăn kiêng cực đoan hoặc giảm cân quá nhanh.
Nếu bạn cần thực đơn cụ thể hơn, hãy tham khảo bài gợi ý thực đơn 7 ngày cho người bệnh gout. Ngoài ăn uống, hãy vận động vừa sức khi hết đau, ngủ đủ, kiểm soát cân nặng, huyết áp, đường huyết và mỡ máu. Không tập nặng khi khớp còn sưng đau.
Câu hỏi thường gặp về cách giảm đau gout tại nhà
Đang đau gout có nên chườm nóng không?
Không nên chườm nóng khi khớp đang sưng, nóng, đỏ. Chườm nóng hoặc xoa bóp dầu nóng có thể làm cảm giác viêm và sưng khó chịu hơn. Nên ưu tiên chườm lạnh đúng cách, nghỉ ngơi và kê cao khớp.
Cách giảm đau gout nhanh nhất tại nhà là gì?
Cách giảm đau gout tại nhà thường bắt đầu bằng nghỉ ngơi khớp đau, chườm lạnh 15 đến 20 phút mỗi lần, uống đủ nước, tránh rượu bia và dùng thuốc đúng hướng dẫn nếu đã được bác sĩ kê. Nếu đau nhiều, đau lần đầu hoặc kèm sốt, hãy đi khám sớm.
Uống giấm táo có chữa được gout không?
Không nên xem giấm táo là cách chữa gout. Hiện chưa có bằng chứng lâm sàng đủ mạnh cho claim “giấm táo hòa tan tinh thể axit uric”. Người viêm loét dạ dày hoặc trào ngược cần thận trọng.
Người bị gout có uống nước dừa được không?
Có thể uống vừa phải nếu sức khỏe phù hợp, nhưng nước dừa không phải thuốc trị gout. Người bệnh thận, tiểu đường hoặc cần kiểm soát kali nên hỏi bác sĩ trước khi dùng thường xuyên.
Bao lâu nên đo axit uric một lần?
Tần suất đo phụ thuộc mục tiêu theo dõi, thuốc đang dùng và chỉ định bác sĩ. Nếu đang điều chỉnh ăn uống hoặc theo dõi xu hướng, bạn có thể ghi lại chỉ số định kỳ và mang dữ liệu khi tái khám. Không nên tự kết luận chỉ dựa vào một lần đo đơn lẻ.
Khi nào đau gout cần đi khám ngay?
Hãy đi khám sớm nếu đau khớp lần đầu, sưng nóng đỏ dữ dội, sốt, rét run, không đi lại được, có vết thương gần khớp, có bệnh thận, tiểu đường, suy giảm miễn dịch hoặc đau không cải thiện sau 24 đến 48 giờ.